Климатските промени веќе не се само еколошко прашање. Тие сè повеќе влијаат врз начинот на кој ја произведуваме, чуваме, транспортираме и консумираме храната. Кога се зборува за климата и храната, најчесто се мисли на тоа дали ќе има доволно храна во иднина. Но подеднакво важно прашање е: дали таа храна ќе биде безбедна?
Како климата влијае врз производството на храна?
Земјоделството директно зависи од температурата, водата, почвата и временските услови. Повисоките температури, сушите, поплавите, силните врнежи и топлинските бранови можат да го намалат приносот, да ја оштетат почвата и да го нарушат нормалниот развој на растенијата. Промените во врнежите се особено важни. Во некои региони има сè помалку вода за наводнување, додека во други силните дождови ја одмиваат почвата и хранливите материи. Ова го прави производството понестабилно и потешко за планирање.
Климатските промени и новите ризици за безбедноста на храната
Покрај влијанието врз количината на произведена храна, климатските промени можат да влијаат и врз нејзината безбедност. Потоплите и повлажни услови можат да го зголемат растот и преживувањето на одредени микроорганизми, габи и паразити. Ова може да доведе до поголем ризик од бактерии како Salmonella и Campylobacter, појава на микотоксини во житарици и други култури, како и зголемена појава на штетни алги во морињата и езерата. Таквите промени можат да влијаат врз безбедноста на растителната храна, животинските производи, рибата и морските плодови.
Микотоксини, алги и штетници
Еден од важните ризици се микотоксините – токсични соединенија што ги создаваат одредени мувли. Тие почесто се јавуваат кога има комбинација од топлина и влага, особено кај житни култури како пченка, пченица и ориз. Климатските промени можат да влијаат и врз појавата на штетни алги, кои произведуваат токсини опасни за рибите, школките и луѓето. Во исто време, поблагите зими и потоплите лета можат да го зголемат бројот на инсекти, глодари и други штетници кои можат да пренесуваат патогени микроорганизми.
Поголема употреба на хемикалии и антибиотици
Кога климатските услови го отежнуваат производството, земјоделците може да имаат поголема потреба од пестициди, ветеринарни лекови или антибиотици. Тоа отвора дополнителни прашања за остатоци од хемикалии во храната и за развој на антимикробна резистенција. Затоа, климатската адаптација во земјоделството мора да биде внимателно планирана. Целта не е само да се произведе доволно храна, туку таа да остане безбедна, квалитетна и нутритивно вредна.
Како земјоделството може да се прилагоди?
Постојат повеќе практики што можат да помогнат. Климатски паметното земјоделство вклучува подобро управување со почвата, користење покривни култури, намалено орање, поефикасно користење вода, прецизна примена на ѓубрива и пестициди и воведување отпорни сорти растенија. Здравата почва е особено важна, бидејќи подобро ја задржува водата, го намалува ризикот од ерозија и придонесува за постабилно производство.
Што можеме да направиме како потрошувачи?
И потрошувачите имаат улога. Изборот на разновидна исхрана богата со растителни намирници, намалувањето на отпадот од храна и поддршката на одржливи производствени практики можат да придонесат за поотпорен систем на храна. Важно е и да бидеме информирани. Климатските промени не влијаат само врз далечни екосистеми, туку и врз храната што секојдневно ја купуваме и јадеме. Затоа иднината на храната ќе зависи од нашата способност навреме да ги препознаеме новите ризици, да ги зајакнеме системите за контрола и да развиеме земјоделство кое е отпорно, одржливо и безбедно за потрошувачите.
