Во последните неколку години, растителните алтернативи на месо станаа еден од најбрзо растечките трендови во прехранбената индустрија. Денес на пазарот може да се најдат растителни бургери, колбаси, мелено „месо“, па дури и производи кои имитираат пилешко или морска храна.
Нивната популарност се должи на повеќе причини. Дел од потрошувачите ги избираат поради здравствени причини, други сакаат да го намалат внесот на месо, а трети се водат од еколошките аспекти на производството на храна.
Но, дали овие производи навистина се поздрави од месото?
Што претставуваат растителните алтернативи на месо?
За разлика од класичните вегетаријански производи кои постојат со децении, современите растителни алтернативи имаат една јасна цел – што поверно да го имитираат изгледот, текстурата, мирисот и вкусот на месото.
Тие најчесто се произведуваат од растителни протеини добиени од соја, грашок, ориз, компир или мунг-грав. За да се добие сочност и текстура слична на месото, се додаваат растителни масла, природни ароми, бои, згуснувачи и други технолошки состојки. Во многу производи се додаваат и витамини и минерали за да се подобри нивната нутритивна вредност.
Иако листата на состојки понекогаш изгледа долга, тоа не значи автоматски дека производот е небезбеден. Поважно е да се процени неговиот целокупен нутритивен состав.
Како се споредуваат со месото?
Нутритивно, растителните алтернативи и месото се многу послични отколку што многумина очекуваат.
Повеќето растителни бургери обезбедуваат количина на протеини слична на онаа кај говедското месо. Во исто време, тие не содржат холестерол и обично обезбедуваат повеќе растителни влакна – хранлива материја која природно недостасува во месото. Од друга страна, некои растителни производи можат да содржат повеќе натриум, повеќе заситени масти (особено ако се користи кокосово масло) и повеќе адитиви потребни за постигнување на саканата текстура и вкус.
Важно е да се знае и дека железото во растителните производи е во нехемска форма, која организмот ја апсорбира нешто потешко отколку железото од месото.
Дали се поздрав избор?
Одговорот не е едноставен. Досегашните истражувања покажуваат дека прекумерната консумација на црвено и преработено месо е поврзана со поголем ризик од кардиоваскуларни заболувања, дијабетес тип 2 и некои видови рак. Затоа, намалувањето на внесот на овие производи може да има позитивен ефект врз здравјето. Сепак, тоа не значи дека секоја растителна алтернатива автоматски е поздрава. Голем дел од овие производи се индустриски преработени и нивниот нутритивен состав значително варира од производ до производ.
Научниците сè уште немаат доволно долгорочни истражувања за да утврдат дали современите растителни алтернативи ги обезбедуваат истите здравствени придобивки како природните растителни намирници, како што се гравот, леќата, наутот или другите мешунки.
Какво е нивното влијание врз животната средина?
Повеќето досегашни анализи покажуваат дека производството на растителни алтернативи користи помалку вода, земјиште и енергија, а создава и помалку емисии на стакленички гасови во споредба со производството на говедско месо.
Иако овие резултати се охрабрувачки, потребни се повеќе независни истражувања за подобро да се процени нивното влијание кога производството ќе се зголеми на глобално ниво.
Како да направите добар избор?
Ако сакате постепено да го намалите внесот на месо, растителните алтернативи можат да бидат практична и вкусна опција. Сепак, тие не треба да бидат единствениот извор на растителни протеини.
При купување, обрнете внимание на:
- количината на протеини;
- содржината на натриум;
- количината на заситени масти;
- присуството на витамини и минерали, особено витамин Б12 и железо.
Во исто време, не заборавајте дека најмалку преработените растителни намирници – како гравот, леќата, наутот, грашокот и другите мешунки – остануваат одличен избор за секојдневната исхрана.
Растителните алтернативи на месо претставуваат интересна можност за луѓето кои сакаат да ја намалат консумацијата на месо без целосно да се откажат од неговиот вкус и текстура. Тие можат да бидат дел од здравата исхрана, но не треба автоматски да се сметаат за поздрави од сите месни производи.
Како и кај секоја друга храна, најважно е да се чита нутритивната декларација, да се избираат производи со поволен состав и да се одржува разновидна и добро избалансирана исхрана богата со овошје, зеленчук, интегрални житарки и мешунки.
