Цинкот е еден од најважните минерали за човечкото тело. Иако ни е потребен во релативно мали количини, неговата улога е огромна. Тој учествува во работата на стотици ензими, го поддржува имунолошкиот систем, придонесува за нормален раст и развој, помага во создавањето нови клетки и го забрзува заздравувањето на раните.
Бидејќи организмот не може сам да создава или да складира доволни резерви од цинк, неопходно е редовно да го внесуваме преку разновидна исхрана.
Зошто цинкот е толку важен?
Цинкот учествува во бројни процеси кои се неопходни за нормално функционирање на организмот.
Тој е важен за создавање на ДНК и протеини, што го прави неопходен за растот и обновувањето на клетките. Истовремено, има значајна улога во функционирањето на имунолошкиот систем, бидејќи учествува во развојот и активноста на имуните клетки кои нè штитат од инфекции. Покрај тоа, цинкот е потребен за создавање на колаген и за регенерација на ткивата, поради што е важен во процесот на заздравување на рани, изгореници и други повреди на кожата.
Што се случува ако недостасува цинк?
Недостатокот на цинк не е чест кај луѓето кои имаат разновидна и избалансирана исхрана, но може да се јави кај одредени групи.
Недоволниот внес може да предизвика:
- забавен раст и развој кај децата;
- ослабен имунитет и почести инфекции;
- побавно заздравување на раните;
- промени на кожата;
- намален апетит;
- проблеми со плодноста.
Поголем ризик од недостаток имаат лицата со заболувања кои ја нарушуваат апсорпцијата на хранливите материи, бремените жени, доилките, вегетаријанците и веганите, како и лицата кои хронично консумираат поголеми количини алкохол.
Дали цинкот помага при настинка?
Веројатно сте забележале дека многу таблети за грло и додатоци во исхраната содржат цинк.
Истражувањата покажуваат дека кај одредени луѓе суплементацијата со цинк може умерено да го скрати времетраењето на симптомите на настинка, особено ако се започне веднаш по нивната појава. Сепак, резултатите не се секогаш исти, а научниците сè уште немаат утврдено која е најсоодветната доза и кај кои луѓе ефектот е најизразен.
Затоа цинкот не треба да се смета за лек против настинка, туку како хранлива материја која има важна улога во нормалното функционирање на имунолошкиот систем.
Колку цинк ни е потребен?
Потребите зависат од возраста, полот и животниот период.
За повеќето возрасни лица препорачаниот дневен внес изнесува:
- 11 mg дневно за мажи;
- 8 mg дневно за жени.
За време на бременост и доење потребите се нешто поголеми, бидејќи цинкот е неопходен и за правилниот раст и развој на плодот и новороденчето. Вообичаено, разновидната исхрана обезбедува доволни количини од овој минерал.
Најдобри природни извори на цинк
Цинкот природно се наоѓа во многу намирници, но најдобро се апсорбира од храната од животинско потекло.
Особено богати извори се: остриги и друга морска храна; говедско месо; живина; млечни производи.
Добри растителни извори се: семки од тиква; индиски ореви и други јаткасти плодови; грав; леќа; интегрални житарки; овес.
Кај растителната храна, апсорпцијата на цинкот е нешто помала поради присуството на фитати, па затоа лицата кои не консумираат производи од животинско потекло треба да обрнат поголемо внимание на разновидноста на исхраната.
Може ли да се внесе премногу цинк?
Како и кај многу други хранливи материи, повеќе не значи секогаш подобро. Прекумерниот внес на цинк најчесто се јавува поради употреба на додатоци во исхраната, а не преку храната. Високи дози можат да предизвикаат мачнина, повраќање, болки во стомакот и дијареја. Долготрајниот прекумерен внес може да доведе и до недостаток на бакар и да влијае на дејството на некои лекови. Затоа, додатоците со цинк треба да се користат внимателно и, доколку се потребни подолг период, по препорака на лекар или фармацевт.
Цинкот е минерал без кој организмот не може нормално да функционира. Тој придонесува за правилна работа на имунолошкиот систем, учествува во растот и обновувањето на клетките и помага при заздравување на раните.
Најдобар начин да се обезбеди доволен внес е разновидна исхрана која вклучува месо, риба, млечни производи, мешунки, јаткасти плодови и семки. Кај повеќето здрави луѓе тоа е сосема доволно за да се задоволат дневните потреби, без потреба од дополнителна суплементација.
