Интермитентниот пост (Intermittent Fasting, IF) е начин на исхрана кој последниве години стана многу популарен ширум светот. За разлика од повеќето диети, неговиот фокус не е на тоа што јадеме, туку кога јадеме.
Наместо постојано ограничување на одредени намирници, интермитентниот пост ги организира оброците во периоди на јадење и периоди на постење. За многу луѓе ова претставува едноставен начин да го намалат внесот на калории и полесно да ја контролираат телесната тежина.
Како функционира?
Интермитентниот пост подразбира наизменични периоди на јадење и воздржување од храна. За време на периодот на постење не се консумира храна, но дозволени се вода, незасладен чај и кафе без шеќер.
Постојат неколку начини на практикување на овој режим. Најпопуларен е моделот 16:8, при кој се пости 16 часа, а храната се внесува во период од осум часа. Друг чест пристап е методот 5:2, при кој пет дена во неделата се јаде вообичаено, а во два непоследователни дена внесот се ограничува на околу 500–600 kcal. Постои и моделот „Eat-Stop-Eat“, кој подразбира целосен пост од 24 часа еднаш или двапати неделно.
Што покажуваат истражувањата?
Најголемиот број луѓе се одлучуваат за интермитентен пост со цел да ја намалат телесната тежина. Досегашните истражувања покажуваат дека овој начин на исхрана навистина може да придонесе за слабеење. Сепак, кога се споредува со класична нискокалорична исхрана, најчесто не покажува значително подобри резултати. Главната причина за губење на тежината е намалениот вкупен внес на калории, а не самиот распоред на оброците. Со други зборови, ако две лица внесуваат ист број калории, едното преку интермитентен пост, а другото преку традиционална нискокалорична исхрана, губењето на телесната тежина обично е многу слично.
Освен врз телесната тежина, научниците го испитуваат и влијанието на интермитентниот пост врз метаболичкото здравје. Некои студии укажуваат дека овој начин на исхрана може да ја подобри чувствителноста на инсулин, да ги намали вредностите на гликоза во крвта, како и концентрацијата на триглицериди. Исто така, се забележани позитивни промени кај одредени показатели поврзани со кардиоваскуларното здравје. Сепак, поголемиот дел од овие истражувања се спроведени на релативно мал број испитаници и во краток временски период, па затоа се потребни дополнителни долгорочни студии за да се потврдат овие резултати.
Истражувањата покажуваат дека интермитентниот пост може да придонесе и за намалување на масното ткиво. Меѓутоа, зачувувањето на мускулната маса зависи многу повеќе од доволниот внес на протеини, редовната физичка активност – особено тренингот со отпор – и вкупниот внес на енергија. Самото постење не гарантира подобар телесен состав.
Дали интермитентниот пост е погоден за секого?
Иако многу луѓе успешно го практикуваат интермитентниот пост, тој не е соодветен за сите. Особено внимание треба да обрнат бремените жени, доилките, децата и адолесцентите, лицата со нарушувања во исхраната или со историја на такви состојби, како и лицата со дијабетес кои користат инсулин или лекови што можат да предизвикаат хипогликемија. Дополнително, кај лица со одредени хронични заболувања кои бараат редовен внес на храна, ваквиот режим треба да се применува само по консултација со лекар или нутриционист.
На што треба да внимавате?
Интермитентниот пост не претставува „магично решение“ за слабеење или подобро здравје. Можно е во дозволениот период за јадење да се внесуваат премногу калории или да се избира храна со ниска хранлива вредност, при што очекуваните придобивки може целосно да изостанат.
Без оглед на распоредот на оброците, исхраната треба да биде разновидна и да вклучува овошје, зеленчук, интегрални житарки, мешунки, јаткасти плодови, квалитетни извори на протеини и здрави масти. Подеднакво важни остануваат редовната физичка активност, доволниот сон и останатите здрави животни навики.
Интермитентниот пост може да биде ефикасен начин за намалување на телесната тежина и подобрување на некои метаболички параметри кај одредени луѓе. Сепак, досегашните научни докази не покажуваат дека тој е супериорен во однос на другите добро планирани модели на исхрана кога вкупниот внес на калории е ист.
Најдобриот начин на исхрана не е нужно најпопуларниот, туку оној што обезбедува разновидна, нутритивно избалансирана храна и кој може безбедно да се одржува на долг рок. За некои луѓе тоа може да биде интермитентниот пост, а за други медитеранската, DASH или друг здрав модел на исхрана.
