Во последните години интересот за пробиотиците значително порасна. Денес тие не се присутни само во јогуртот и другите ферментирани млечни производи, туку и во различни пијалаци, додатоци во исхраната, па дури и во чоколади, житни плочки и други прехранбени производи. Со растечката свест за важноста на здравјето на цревата и имунолошкиот систем, сè повеќе луѓе се прашуваат што всушност се пробиотиците, како делуваат и дали навистина можат да придонесат за подобро здравје.
Што се пробиотици?
Пробиотиците се живи микроорганизми кои, кога се внесуваат во соодветни количини, можат да имаат корисен ефект врз здравјето. Ова е дефиницијата што ја прифаќаат Светската здравствена организација (СЗО) и Меѓународната научна асоцијација за пробиотици и пребиотици. Најголем дел од пробиотиците се бактерии, но и одредени видови квасци имаат пробиотски својства. Нивната главна улога е да помогнат во одржувањето на рамнотежата на цревната микробиота – огромната заедница од микроорганизми што природно живеат во нашиот дигестивен систем и имаат важна улога во варењето, метаболизмот и нормалното функционирање на организмот.
Важно е да се знае дека не сите пробиотици се исти. Нивното дејство зависи од конкретниот вид, па дури и од специфичниот бактериски сој. Затоа, здравствените ефекти што се докажани за еден пробиотски сој не можат автоматски да се пренесат на сите останати.
Каде ги има?
Најпознати природни извори на пробиотици се ферментираните млечни производи, како јогуртот и кефирот, во кои пробиотските микроорганизми учествуваат во самиот процес на ферментација.
Покрај нив, пробиотици се додаваат и во различни додатоци во исхраната, како капсули, прашоци и течни препарати. Во последните години производителите сè почесто ги вклучуваат и во производи во кои традиционално не се присутни, како овошни сокови, чоколади, житни плочки, намази и други функционални намирници.
Доколку сакате да проверите дали некој производ содржи пробиотици, најдобро е да ја прочитате декларацијата. Таму најчесто се наведени конкретните бактериски видови или соеви, а кај некои производи е означен и бројот на живи микроорганизми, изразен како CFU (Colony Forming Units).
Дали пробиотиците навистина имаат здравствени придобивки?
Одговорот не е едноставен. Научните истражувања покажуваат дека одредени пробиотски микроорганизми можат да имаат корисен ефект во специфични ситуации, особено кај лица со одредени нарушувања на дигестивниот систем. Сепак, тоа не значи дека секој пробиотик ќе има ист ефект кај секој човек. За еден микроорганизам да се смета за пробиотик, потребно е неговата здравствена корист да биде потврдена со квалитетни научни истражувања. Освен тоа, резултатите зависат од видот на микроорганизмот, неговата количина, времетраењето на внесот и индивидуалните карактеристики на лицето кое го консумира.
Кај здравите луѓе, научните докази сè уште не се доволни за да се препорача редовна употреба на пробиотици кај целата популација. Поради тоа, повеќето здравствени организации во моментов не даваат општа препорака ниту за, ниту против нивната употреба кај лица без здравствени проблеми.
Како да ги вклучите во здравата исхрана?
Доколку сакате да внесувате пробиотици, најдобар избор е тие да доаѓаат преку разновидна и балансирана исхрана. Ферментираните производи како јогуртот и кефирот, покрај пробиотските микроорганизми, обезбедуваат и висококвалитетни протеини, калциум, витамини и други важни хранливи материи. Важно е да се има предвид дека пробиотиците не се замена за здравата исхрана. Ниту еден пробиотски производ не може да ги надомести придобивките од редовната консумација на овошје, зеленчук, интегрални житарки, мешунки и други хранливо богати намирници. Тие можат да бидат дополнување на здравиот начин на исхрана, но не и негова замена.
Пробиотиците претставуваат интересна и динамична област на современата нутриционистичка наука. Сè поголем број производи ги содржат овие живи микроорганизми, а научните истражувања постојано откриваат нови сознанија за нивната улога во човековото здравје.
Иако одредени пробиотски соеви покажуваат ветувачки резултати, нивните ефекти зависат од конкретниот микроорганизам и од индивидуалните карактеристики на секој човек. Затоа, најдобар пристап останува разновидната и избалансирана исхрана, во која ферментираните намирници можат да бидат корисен дел од здравите навики во исхраната.
