Во последните години сè повеќе внимание се посветува на намалувањето на пластичниот отпад и развојот на циркуларна економија. Како дел од овие напори, многу земји воведуваат мерки за зголемување на рециклирањето, намалување на пластиката за еднократна употреба и поттикнување на употребата на рециклирани материјали во новата амбалажа. Овие промени се важни за заштита на животната средина, намалување на загадувањето и поефикасно користење на ресурсите. Сепак, покрај придобивките, се поставуваат и прашања поврзани со безбедноста на храната.
Зошто е важна амбалажата?
Амбалажата има повеќе функции од едноставно пакување на производот. Таа ја штити храната од физичко оштетување, контаминација и расипување, го продолжува рокот на употреба и обезбедува информации за потрошувачите.
За да ги исполнат овие функции, производителите користат различни материјали и хемиски соединенија кои обезбедуваат цврстина, флексибилност, отпорност на влага, маснотии или високи температури.
Што се материјали за контакт со храна?
Материјалите за контакт со храна се сите материјали што директно доаѓаат во допир со храната, како што се пластични шишиња, кутии, конзерви, хартиени амбалажи, чаши, прибор за јадење и слично.
Во нивното производство се користат илјадници различни хемиски супстанции. Научните истражувања покажуваат дека дел од овие соединенија можат во мали количини да преминат од амбалажата во храната, процес познат како миграција.
Каде се појавува предизвикот со рециклирањето?
Кога амбалажата се рециклира, материјалите повторно влегуваат во производниот циклус. Тоа е позитивно од аспект на животната средина, но истовремено може да доведе до задржување на одредени хемиски супстанции кои биле присутни во оригиналниот материјал. Научниците предупредуваат дека некои супстанции можат да останат присутни и по процесот на рециклирање, а во одредени случаи можат да се појават и нови соединенија како резултат на обработката на материјалите. Поради тоа, безбедноста на рециклираната амбалажа бара внимателна контрола и проценка на ризикот.
Што се PFAS и зошто се споменуваат?
Една од групите супстанции што привлекува големо внимание се PFAS (пер- и полифлуороалкилни супстанции), познати и како „вечни хемикалии“. Тие се користат за обезбедување отпорност на вода, масти и високи температури кај различни видови амбалажа. Проблемот е што многу PFAS соединенија многу бавно се разградуваат во природата и можат да се акумулираат во животната средина. Поради тоа, сè повеќе компании и регулатори работат на нивно постепено ограничување или замена со побезбедни алтернативи.
Како се заштитени потрошувачите?
Во Европската Унија и во многу други земји постојат строги правила кои бараат амбалажата да не ослободува супстанции во количини што би можеле да претставуваат ризик за здравјето на луѓето. Производителите мора да спроведат тестирања и контроли за да покажат дека материјалите се соодветни за контакт со храна. Истовремено, научните институции и регулаторните тела постојано ги преиспитуваат постојните правила во согласност со новите научни сознанија.
Одржливост и безбедност – двете се подеднакво важни
Преминот кон циркуларна економија е неопходен за намалување на отпадот и заштита на природните ресурси. Но, одржливоста не смее да биде постигната на сметка на безбедноста на храната.
Затоа идните решенија треба истовремено да обезбедат:
- намалување на отпадот од амбалажа;
- зголемена употреба на рециклирани материјали;
- подобра следливост на употребените хемикалии;
- елиминирање на потенцијално опасните супстанции;
- високо ниво на заштита на здравјето на потрошувачите.
