Во последните години стевијата стана еден од најпопуларните засладувачи ширум светот. Може да се најде во безалкохолни пијалаци, млечни производи, десерти, додатоци во исхраната и како замена за шеќер во домаќинството. Истовремено, околу неа постојат многу прашања – дали е природна, дали е безбедна и дали навистина претставува подобра алтернатива на шеќерот?
Во продолжение ги разгледуваме најважните факти за стевијата и нејзината улога во современата исхрана.
Што претставува стевијата?
Стевијата е растение кое природно расте во Јужна Америка и со векови се користи како природен засладувач. Нејзината сладост потекнува од соединенија наречени стевиол гликозиди, кои природно се наоѓаат во листовите.
За производство на засладувачи се користат прочистени екстракти од овие соединенија, кои имаат интензивен сладок вкус, но практично не обезбедуваат калории. Поради тоа, стевијата денес често се користи како замена за шеќерот во многу прехранбени производи и пијалаци.
По што се разликува од шеќерот?
И шеќерот и стевијата ја засладуваат храната, но начинот на кој организмот ги обработува е различен.
Обичниот шеќер обезбедува енергија и влијае врз нивото на гликоза во крвта. Стевијата, од друга страна, практично не содржи калории и не предизвикува значително покачување на шеќерот во крвта. Покрај тоа, таа е повеќе стотици пати послатка од сахарозата, па затоа се користи во многу мали количини. Овие својства ја прават интересна алтернатива за луѓе кои сакаат да го намалат внесот на додадени шеќери или вкупниот енергетски внес.
Дали стевијата е безбедна?
Безбедноста на стевијата е предмет на бројни научни истражувања во последните две децении. Денес, прочистените стевиол гликозиди се одобрени за употреба од повеќето водечки регулаторни институции во светот, вклучувајќи ја Европската агенција за безбедност на храната (EFSA), Американската администрација за храна и лекови (FDA) и Заедничкиот експертски комитет на FAO и Светската здравствена организација за адитиви во храната (JECFA).
Овие институции заклучуваат дека стевијата е безбедна кога се користи во препорачаните количини и во согласност со важечките прописи за прехранбени адитиви.
Кога стевијата може да биде добар избор?
Стевијата не е неопходен дел од здравата исхрана, но може да биде корисна во одредени ситуации. На пример, може да им помогне на луѓето кои сакаат постепено да го намалат внесот на шеќер без целосно да се откажат од сладок вкус. Исто така, често се користи во производи наменети за лица кои внимаваат на телесната тежина или контролираат внес на јаглехидрати. Сепак, важно е да се има предвид дека ниту еден засладувач сам по себе не ја прави исхраната поздрава. Квалитетот на целокупниот начин на исхрана, разновидноста на намирниците и умереноста остануваат најважните фактори за добро здравје.
Неколку интересни факти
Иако многумина ја сметаат за нов производ, стевијата традиционално се користи во Јужна Америка со стотици години. Растението припаѓа на истото ботаничко семејство како сончогледот и камилицата, но не на семејството на нането, како што често се претпоставува. Денес стевијата се користи во десетици земји ширум светот и претставува еден од најраспространетите природни засладувачи со ниска енергетска вредност.
Заклучок
Стевијата претставува природен извор на интензивна сладост кој овозможува намалување на внесот на шеќер без значително внесување калории. Научните докази покажуваат дека прочистените стевиол гликозиди се безбедни за употреба во рамките на препорачаните количини. Како и кај сите намирници, најдобар пристап е умереноста. Наместо да се бара „совршен“ засладувач, многу поважно е да се изгради разновидна и избалансирана исхрана во која додадените шеќери се внесуваат умерено, а засладувачите – без разлика дали се шеќер, стевија или други – се користат разумно и според индивидуалните потреби.
