Современата безбедност на храната сè повеќе се потпира на напредни технологии кои овозможуваат побрзо и попрецизно откривање на ризиците. Една од најмоќните алатки денес е **секвенционирањето на цел геном (Whole Genome Sequencing – WGS). Оваа технологија им овозможува на научниците да ја прочитаат целата генетска информација на микроорганизмите, вклучувајќи бактерии, вируси и други микроорганизми кои можат да бидат присутни во храната. Благодарение на тоа, можно е со исклучителна прецизност да се идентификуваат патогени микроорганизми, да се следи нивното потекло и да се разбере нивното однесување.
Како функционира WGS?
Секоја бактерија има свој уникатен генетски „отпечаток од прст“. Со WGS научниците можат да ја анализираат целата ДНК на микроорганизмот и да утврдат дали два изолати се идентични или потекнуваат од различни извори. На пример, доколку се појави епидемија предизвикана од Salmonella или Listeria monocytogenes, WGS може да помогне да се открие дали пациентите се заразиле од ист прехранбен производ и од кој дел од синџирот на производство потекнува контаминацијата.
Зошто е важно за безбедноста на храната?
Во минатото, истрагите за епидемии честопати траеле недели или месеци. Денес, WGS овозможува многу побрзо и попрецизно поврзување на заболувањата со конкретен производ, суровина или производствен погон.Ова носи неколку важни придобивки:побрзо откривање на изворот на контаминација, поефикасно повлекување на небезбедни производи, намалување на бројот на заболени лица, подобрување на следливоста низ целиот синџир на снабдување со храна, подобра проценка на ризикот за потрошувачите.
WGS и антимикробната резистенција
Една од најважните примени на WGS е откривањето на гени поврзани со антимикробна резистенција. Некои бактерии поседуваат гени кои им овозможуваат да преживеат третман со антибиотици. Со анализа на нивниот геном може да се утврди дали бактеријата носи вакви гени и каков ризик претставува за јавното здравје. Ова е особено важно во концептот „Едно здравје“ (One Health), каде што се следи поврзаноста меѓу луѓето, животните, храната и животната средина во ширењето на антимикробната резистенција.
Повеќе од алатка за откривање патогени
Иако WGS најчесто се користи за проучување на опасни бактерии, неговата примена не завршува тука.Технологијата овозможува и идентификација на корисни бактерии во ферментирани производи, развој на нови пробиотски култури,
- подобро разбирање на микробиомот, следење на процесите на ферментација, развој на природни биоконзерванси за продолжување на рокот на траење на храната. На пример, производи како јогурт, кефир, кисела зелка и кимчи содржат корисни микроорганизми чие присуство и својства можат детално да се анализираат со помош на WGS.
Кои се предизвиците?
Иако технологијата станува сè подостапна, нејзината примена сè уште бара: специјализирана лабораториска опрема, обучен персонал, напредни компјутерски системи, експерти за анализа на големи количини генетски податоци.
Сепак, цената на секвенционирањето значително се намалува во последните години, а технологијата станува сè подостапна за лабораториите ширум светот.
Поглед кон иднината
Секвенционирањето на цел геном претставува една од најзначајните револуции во современата микробиологија и безбедност на храната. Наместо да реагираме по појавата на проблемите, оваа технологија ни овозможува навремено да ги откриеме ризиците и да преземеме превентивни мерки. Со понатамошен развој и поширока примена, WGS ќе игра клучна улога во создавање на побезбеден, потранспарентен и поотпорен систем за производство и снабдување со храна.
